डोक्यात भुणभुणभुणारा मराठी भुंगा

डोक्यात भुणभुणभुणाऱ्या मराठी भुंग्याचे म्हणणे, असंख्य किस्से आणि मराठी कथा…


37 Comments

पाठलाग – (भाग- ६)


भाग ५ पासुन पुढे>>

सेकंदामागुन सेकंद, मिनीटा मागुन मिनीट जात होती पण युसुफचा काहीच पत्ता नव्हता. दिपकची चलबिचल वाढत चालली होती. इतकं अस्वस्थ, इतकं हतबल त्याला यापुर्वी कधीच वाटले नव्हते. पिंजर्‍यात ठेवलेल्या

एखाद्या हिंस्त्रपशुसारखा तो इकडुन तिकडे येरझार्‍या घालत होता. इतक्यात त्याला बाहेर हालचाल जाणवली.

दिपक सावध झाला. हळुवारपणे त्याच्या कोठडीच्या कुलुपात एक किल्ली सरकवली गेली होती आणि अत्यंत सावकाशपणे ती किल्ली फिरवुन दरवाजा उघडण्याचा प्रयत्न होत होता. थोडावेळ खुटपुट झाल्यावर एकदाचे

ते दार उघडले गेले. दारामध्ये युसुफ उभा होता.

युसुफला बघताच दिपकचा जिव भांड्यात पडला.

“चल लवकर..”, युसुफ म्हणाला..

क्षणाचाही विलंब न करता दिपक बाहेर पडला. व्हरांड्यात युसुफच्या मागे अजुन एक कैदी उभा होता. तो ‘इस्माईल शेख’ असावा हे दिपकने ताडले. त्याला पहाताच दिपकची मस्तकाची शिर ताणली गेली. शेवटी काही झालं तरीही तो एक टेररीस्ट होता, एका माफीयाचा भाऊ.. एक देशद्रोही.

युसुफने दिपकच्या चेहर्‍यावरील भाव हेरले तसा तो म्हणाला.. “चला लवकर चला, आपल्याकडे फार वेळ नाहीये.. आधी भटारखाना…”

पुढे युसुफ, त्याच्यामागे इस्माईल आणि सगळ्यात शेवटी दिपक. व्हरांड्यातील अंधाराचा फायदा घेउन तिघं जण एका मागोमाग एक जात होते. लपत छपत सर्वजण शेवटी एकदाचे सर्वजण भटारखान्यात पोहोचले.

युसुफने खिश्यातुन रॅटकिलच्या गोळ्या आणि एका छोट्या बाटलीत भरलेले फिनाईल काढले. इस्माईलने एव्हाना चिकनचे काही पिसेस पातेल्यात काढुन ठेवले होते. युसुफने त्या गोळ्या बारीक बारीक करुन त्या पिसेसवर टाकल्या आणि त्यावर फिनाईल होतले व ते सर्व मिश्रण एकजिव केले.

“युसुफ.. पण हे पिसेस त्या कुत्र्यांना देणार कसे… आधीच त्या चिकनचा वास आणि त्यात आपला अनोळखी वास.. ती कुत्री सतर्क होऊन लगेच आपल्याकडे धाव घेतील…”, दिपकने शंका उपस्थीत केली.
“नाही आपण त्यांच्या जवळ नाही जायचे. आपल्याला अंधारातच हे खाद्य फेकावे लागेल.. दुसरा पर्याय नाहीये…”, युसुफ म्हणाला.

तिघंही जणं ते पातेलं घेउन अंगणात आले. दिपकला जणु आपण नग्न होऊन चालले आहोत असंच वाटत होतं. सर्व बाजुने मोकळं पटांगण होतं. कुणाचीही नजर पडली असती तरी त्यांना हे तिघं जण सहज दिसले असते. लपायला काहीच जागा नव्हती.

झपझप चालत तिघंही कुत्र्यांच्या पिंजर्‍याजवळ पोहोचले. पिंजरा रिकामाच होता ह्याचाच अर्थ ती कुत्री त्यांच काम करत होती.

“दहा कुत्री आहेत एकुण..”, युसुफ हळुच कुजबुजला.. “कुत्री कसली..कोल्हेच ते.. एक कुत्र आपल्या तिघांना भारी पडेल….”
“युसुफ भाय.. जो भी करना है.. जल्दी करो.. मुझे साला ये मामु लोग, और कुत्ता लोगोंसे बहोत डर लगताय..”, इस्माईल पहील्यांदाच बोलला. त्याचा आवाज फार जड होता आणि बोलताना त्याला धाप लागत होती.

युसुफने एकदा मान डोलावली आणि मग एक चिकन पिस घेऊन जोरात अंधारात दुरवर भिरकावला..

दुरवर कुठेतरी धप्प असा आवाज आला आणि परत शांतता…. कसलीच हालचाल जाणवत नव्हती..

युसुफने अजुन एक पिस उचलला आणि आधी फेकला होता त्याच्यापासुन थोडा लांब अजुन एक पिस भिरकावला.. आणि परत अजुन एक करत करत साधारण वेगवेगळ्या दिशेने ते तुकडे फेकुन दिले. आता वाट बघण्याशिवाय त्यांच्या हातात काहीच उरले नव्हते.

प्राण कानात आणुन तिघेही जण हालचालींचा अंदाज घेऊ लागले.

इस्माईल काहीतरी बोलणार एव्हढ्यात दिपकने त्याला खुणेनेच शांत केले आणि दुरवर कुठेतरी तो बोट दाखवु लागला.

दुरवरुन कुत्र्यांच्या गुरगुरीचा आवाज ऐकु येत होता. मधुनच चमकुन जाणार्‍या दिव्यांच्या प्रकाशात कुत्र्यांच्या सावल्या आणि त्यांच्या भांडणात उडणारी धुळ दिसत होती. मच्चक.. मच्चक्क आवाज करत ते चिकनचे तुकडे गपागप ओरबाडुन खात होते.

युसुफने आपले दोन्ही हात पुढे केले आणि इस्माईल आणि दिपकने हळुवारपणे त्याला एक एक टाळी दिली.

“दस्स मिनीट और..”, युसुफ इस्माईलकडे पहात बोलला..

हळुहळु कुत्र्यांच्या गुरगुरीचा आवाज कमी होत गेला आणि काही वेळाने पुर्ण शांतता झाली. परंतु धोका पत्करण्यात अर्थ नव्हता. तिघंही जण पुढची १० मिनीटं कानोसा घेत बसुन राहीले परंतु कुत्र्यांच्या हालचालीचा कोणताही आवाज आला नाही.

“चलो… शो टाईम..”, पुन्हा माघारी वळत युसुफ म्हणाला..

तिघंही सरपटत पुन्हा इमारतीत आणि तेथुन भटारखान्यात आले. पुढची १० मिनीटांत तिघांनीही मिळेल ते खाण्याचं सामान पिशव्यांमध्ये भरुन घेतले आणि मोर्चा सिलेंडर्सकडे वळवला.

सिलेंडर्स पुर्ण भरलेले होते त्यामुळे ते आवाज न करता ओढत न्हेण्याची कसरतीत काही क्षणांतच तिघांची दमछाक झाली. घामाने निथळत तिघंही जण पुन्हा पुर्वीच्या ठिकाणी येऊन पोहोचले. तेथुन काही पावलांवरुन पुढे स्पॉटलाईटच्या प्रकाशाचा झोत येत होता. मनोर्‍यांवर बंदुक घेऊन उभे असलेल्या पोलिसांची करडी नजर त्या उजळलेल्या प्रकाशातुन फिरत होती.

“युसुफ..”, दिपक हळु आवाजात म्हणाला.. “दोन प्रकाशांमध्ये फक्त ५ सेकंदांचा डिले आहे. इतक्या कमी वेळात एका सेक्शनमधुन दुसर्‍या सेक्शनमध्ये जायचे.. थोडे अवघड वाटतय…”

“फक्त ५ सेकंद.. तु वेळ नक्की मोजली आहेस?”, युसुफ..
“येस्स..नक्की.. पाहीजे तर परत मोजु..”, दिपक

दिपक आणि युसुफने पुन्हा एकवार वेळ मोजली.. जेमतेम ५ सेकंद होत होते.

“मग आता?”, युसुफ

“मला वाटतं, आपल्याला सिलेंडर्समधला गॅस थोडा कमी करावा लागेल. पुर्ण भरलेले असल्याने हे फारच जड आहेत..”, दिपक

“पण गॅस कमी करुन, आपल्याला तो कमी पडला तर? भिंत फुटलीच नाही तर?”, युसुफ..
“पुढचं पुढे, पण आत्ता हे नक्की आहे की हे जड सिलेंडर्स आपण तेथपर्यंत न्हेऊ शकणार नाही..”, दिपक

युसुफने काही क्षण तो सिलेंडर उचलुन पाहीला आणि मग त्याने होकारार्थी मान डोलावली.

तिघांनीही सिलेंडर्सवरचा नॉब हलवुन लुज केला आणि त्यातुन गॅस बाहेर जाऊ लागला.

पाच-एक मिनीटांनंतर तिघांनीही सिलेंडर्स बंद केले. दिपकने एकदा सिलेंडर उचलुन बघीतला आणि मग त्याने समाधानदर्शक मान डोलावली.

“ऑन अ काऊंट ऑफ़ फ़ाइव्ह….वन.. टु.. थ्री.. फ़ोर.. फाईव्ह.. गो..”

तिघांनीही आपले सिलेंडर्स उचलले आणि काही काळापुरत्या निर्माण झालेल्या अंधारातुन ते पुढे सरकले.

“१..२..३..४..५.. स्टॉप..”, दिपकने सगळ्यांना थांबायला सांगीतले.

प्रखर प्रकाशाचा एक झोत तिघांच्या अगदी जवळुन निघुन गेला. तिघांनीही पुन्हा एक दीर्घ श्वास घेतला आणि सिलेंडर्स उचलुन पुढच्या अंधार्‍या भागाकडे धाव घेतली. हळु हळु करत तिघं जण पुढे सरकत होते. तिघांनाही चांगलाच दम लागला होता, पण इस्माईल.. तो तर अक्षरशः धापा टाकत होता..

“युसुफ भाय.. मै अब और नही उठा सकता…”

दिव्याचा प्रखर प्रकाश तिघांच्या जवलुन निघुन गेला.. त्या मंद प्रकाशात इस्माईलचा घामेजलेला चेहरा दोघांनी पाहीला. त्याला श्वास पुरत नव्हता. नाका-तोंडाने तो जोरजोरात श्वाछोत्वास करत होता.

“नाही म्हणजे??”, दिपकने विचारले…
“मुझे.. हाय बि.पी. है.. मैने इसे और उठाके चला तो मेरा दिल फट जायेगा.. और नही चल पाऊंगा मै..”
“अरे पण हे आधी सांगायचं ना… आपण तुझा सिलेंडर घेतला नसता आणि आमचे सिलेंडर्स फुल्ल ठेवले असते..”, युसुफ

“युसुफ.. आपले सिलेंडर्स अर्धे आहेत.. भिंत फोडायला हे नक्कीच खुप कमी आहेत.. आपल्या दोघांनाच त्याचा सिलेंडर न्हावा लागेल..”, दिपक

“पण कसा? आपली काय कमी दमछाक झाली आहे का? एक न्हेतानाच इतका त्रास, दोन कसे न्हेऊ शकु?”, युसुफ

“हे बघ.. आपण त्याच्या सिलेंडर आत्ता इथेच ठेवुन एक सेक्शन पुढे जायचे.. मग आळीपाळीने दोघांपैकी एकाने मागे येऊन त्याचा सिलेंडर घेऊन परत पुढे यायचे.. मग परत एक सिलेंडर मागे ठेवुन नेक्स्ट सेक्शन.. परत एकाने मागे.. असंच करावं लागेल..”, दिपक

“पण वेळ खुप जाईल.. आत्ताच माझ्या हिशोबाने ३.३० वाजत आले असतील. आपल्याला उजाडायच्या आतच जंगलात शिरावे लागेल..”, युसुफ

“पर्याय नाहीये दुसरा.. लेट्स गो..”, दिपक

आणि अश्या रीतीने तिघं जण पुढं मागं.. पुढं मागं करत करत एक एक टप्पा ओलांडत जाऊ लागले. मिट्ट काळोखात पुढे काय आहे, भिंत अजुन किती दुर आहे ह्याचा काहीच अंदाज येत नव्हता. क्षणभरासाठी का होईना प्रकाशझोत जवळुन गेला की छातील चर्र होत असे. कधी कुठुन पोलिसाची गोळी येऊन छातीचा वेध घेईल हीच भिती मनात बाळगत तिघांचा प्रवास सुरु होता.

अखेर अथक प्रयत्नांनंतर तिघंही जण भिंतीपाशी येऊन पोहोचले. सिलेंडर्स खाली ठेवुन तिघही जण भिंतीच्या कोपर्‍यात मट्कन बसले. शारीरीक आणि मानसिक कसोटी पहाणारा हा तासाभराचा प्रवास चांगलाच दमछाक करणारा होता. विश्रांती अत्यावश्यक होती, परंतु वेळ जास्ती नव्हता.

दम खाता खाताच युसुफने खिश्यातुन कपड्यांचे एक मोठ्ठे भेंडोळे काढले आणि इस्माईलकडे दिले. बहुतांश कपडे हे कैद्यांचे होते तर काही सटर-फटर फडकी होती.
तिघांमध्ये इस्माईलच त्यातल्या त्यात कमी दमलेला होता कारण त्याच्याकडे सिलेंडर नव्हता. त्याने ते कपडे एकमेकांमध्ये गाठ मारुन बांधायला सुरुवात केली. थोड्याच वेळात त्याची एक मोठ्ठी लंबुळकी शेपटासारखी दोरी तयार झाली. त्याने तिन्ही सिलेंडर्स एकत्र ठेवले, त्याच्या टोकाला ह्या दोरीचे एक टोक बांधले आणि युसुफकडे पाहुन थम्ब्स अप केले.

युसुफ आणि दिपक लगेच जागेवरुन उठले आणि त्या दोरीचे दुसरे टोक घेउन भिंतीच्या आधाराने लांब जाऊन उभे राहीले. मागोमाग इस्माईलही त्यांच्याबरोबर जाऊन थांबला.

“धिस इज इट…”, दिपक म्हणाला.. तसे युसुफने खिश्यातुन काड्यापेटी काढली आणि एक काडी पेटवुन कपड्यांच्या त्या दोरीला लावली.

कपडे पेटत पेटत पुढे जाउ लागले तसे तिघंही अजुन थोडे लांब सरकले आणि कान झाकुन डोकं गुडघ्यात घालुन बसुन राहीले. कपडे पेटत पेटत सिलेंडर्सच्या दिशेने जात होते. तिघांनीही कान घट्ट झाकुन घेतले. ‘सुर्र..सुर्र’ आवाज करत आग सिलेंडर्सच्या जवळ पोहोचली आणि काही क्षणातच ‘धडाम्म’ असा आवाज आला. प्रकाशाचा आणि धुराचा एक लोळ हवेत उसळला. भिंतीचा काही भाग नक्कीच तुटला होता कारण सिमेंट आणि विटांचे तुकडे तिघांच्या अंगावर येउन आदळले होते.

विजेच्या वेगाने तिघेही जण उठले आणि भिंतीकडे धावले.

त्या मोठ्या धमाक्याने सगळेच जागे झाले होते. पहीले काही क्षण काय झाले हे शोधण्यात गेल्यानंतर त्यांना कारण उमगायला वेळ लागला नाही. जेथे विस्फोट झाला होता त्या दिशेने अजुनही धुर निघत होता. क्षणार्धात धोक्याचे सायरन वाजु लागले. शिट्या वाजवत पोलिसांनी त्या दिशेने धाव घेतली.

तिघंही जण्ं एव्हाना भिंतीजवळ पोहोचले होते. तिघांनीही भिंत पाहीली आणि त्यांना एक धक्का बसला. त्यांच्या दृष्टीने भिंतीला एखादे खिंडार पडलेले असणे अपेक्षीत होते, पण वास्तवदर्शी भिंतीचा वरवरचा थर निघाला होता आणि आतील विटा दिसत होत्या.

तुरुंगाच्या इमारतीत होणारी हालचाल त्यांना दिसत होती. सायरनचा आणि शिट्यांचा आवाज त्यांच्या कानावर येत होता. हातावर हात धरुन बसण्यात अर्थ नव्हता. तिघांनीही तत्परतेने लाथा मारुन उरलेली भिंत पाडायला सुरुवात केली. पहीले काही आघात सहन केल्यावर डचमळीत झालेली भिंत पडायला सुरुवात झाली. परंतु ह्यात वेळ जात होता. धावत येणार्‍या पोलिसांनी एव्हाना गोळीबार सुरु केला होता. त्या गोळ्या त्यांच्यापासुन काही अंतरावर येऊन पडत होत्या. फार वेळ हातात नव्हता. काही क्षणातच ते पोलिस जवळ येतील आणि त्यांच्या गोळ्या तिघांपैकी कुणाच्या अंगात घुसण्याची शक्यता होती.

तिघांनीही आपला जोर आणि वेग वाढवला. भिंतीत निर्माण झालेल्या फटींमधुन आता तिघांनीही विटा ओढुन काढायला सुरुवात केली आणि काही क्षणातच कसेबसे जाता येईल इतपत खिंडार निर्माण झाले. तिघंही पट्कन त्यात घुसुन बाहेर पडले आणि त्यांनी जंगलाच्या दिशेने धाव घेतली. पोलिसांच्या शिट्यांचा आवाज जवळ जवळ येत चालला होता. पोलिस भिंतीतुन बाहेर पडायला सुरुवात झाली तेंव्हा तिघंजण सुरुवातीच्या विरळ जंगला शिरले होते.

पहाट व्हायला सुरुवात झाली होती आणि वातावरणात मंद प्रकाश पसरला होता.

“आपण तिघंही वेगवेगळ्या दिश्यांनी जाऊ या, त्यामुळे एकाच दिशेने येण्याऐवजी पोलिस तिन दिश्यांमध्ये विभागले जातील”, दिपक म्हणाला..

“नको नको.. आपण एकत्रच राहु.. पोलिसांचा एकत्रीत मुकाबला करता येईल..”, इस्माईल..

“नाही.. दिपक म्हणतो ते बरोबर आहे.. एकत्र रहाण्यात धोका आहे..”, युसुफ

इस्माईलने काहीश्या नाराजीनेच दोघांकडेच बघीतले. इकटे रहाण्याच्या विचारानेच त्याला घाम फुटला होता पण त्याच्याकडे दुसरा पर्याय नव्हता.

पोलिसांचा आवाज जवळ जवळ येत होता. अंधारात तिर मारल्याप्रमाणे ते कुठेही बेछुट गोळीबार करत होते.

दिपकने कुणाकडेही लक्ष न देता अंधारात धाव घेतली. युसुफ आणि इस्माईलही मिळेल त्या वाटेने धावत सुटले.

दिपकचा अंदाज बरोबर होता. तिघंही वेगवेगळ्या दिशेने गेल्यामुळे पोलिस काही क्षण गोंधळले आणि मग तिन गट करुन तिघंही त्यांच्या मागे धावले.

दिपक वेडा-वाकडा कसाही धावत सुटला होता. परंतु त्याला फायदा होता त्याच्या सैनिकी ट्रेनिंगचा. मोकळ्या जागा शक्यतो टाळत तो झुडपांच्या आणि दाट झाडीच्या आधाराने वेगाने धावत होता. परंतु तेथे तैनात असलेले पोलिससुध्दा मुरलेले होते. त्याच भागातले असल्याने त्यांना तेथील परीस्थीतीचा अंदाज होता. दिपक आणि त्याच्या मागे असलेल्या पोलिसांमधील अंतर वेगाने कमी होत होते.

दिपकने एका घनदाट झाडीची जागा पाहुन त्या झुडुपात उडी घेतली आणि तेथेच आडोश्याने तो लपुन राहीला. त्याला त्या झुडुपांच्या आडुन दुर अंतरावर खाकी वर्दीतील एक पोलिस दिसत होता. दिपक त्याच्या नजरेआड झाला तसा त्याचा धावण्याचा वेग मंदावला. तो आता हळु हळु चालत चालत दिपक लपला होता त्या दिशेने येत होता.

दिपक श्वास रोखुन कसलीही हालचाल न करता गप्प बसुन त्याची हालचाल टिपत होता.

तो पोलिस सावध पवित्र्यात हातातील बंदुक रोखुन धरत पुढे पुढे सरकत होता.

दिपकच्या कपाळावर घर्मबिंदु जमा झाले होते. त्या पोलिसाला जरा जरी संशय आला असता तरी अंदाजाने का होईना त्याने दिपकच्या दिशेने गोळीबार करायला मागे पुढे पाहीले नसते.

नुसते बसुन रहाणे अशक्य होते. दिपकने त्या पोलिसावर हल्ला चढवायचे ठरवले. हलक्या हताने जोर देऊन तो तळव्यांवर उठुन बसला. तो पोलिस अजुन जवळ आला की त्याच्यावर उडी घ्यायची ह्या उद्देशाने तो तयारीत होता. त्याची नजर त्या पोलिसावर रोखलेली होती. इतक्यात त्या पोलिसाच्या मागे झुडुपात झालेली हालचाल त्याने टिपली. पोलिसाच्या मागुन इस्माईल हळु हळु पुढे सरकत होता. त्याची नजर पोलिसाच्या पाठीवर होती. दिपकला त्याने खचीतच पाहीलेले नव्हते.

दिपक श्वास रोखुन दोघांच्या हालचाली पहात होता. इस्माईल हळु हळु पोलिसाच्या जवळ आला आणि त्याने अचानक पोलिसावर उडी घेतली. तो पोलिस बेसावध होता. इस्माईलच्या अनपेक्षीत हल्याने तो खाली कोसळला. त्याची बंदुक फेकली गेली. इस्माईलने दोन्ही हातात त्याची मान पकडली आणि पुर्ण जोर देऊन तो पिरगळु लागला.

त्या पोलिसाने प्रतिकार करण्याचा प्रयत्न केला, पण गळाच आवळला गेला असल्याने त्याची शक्ती कमी कमी होत गेली आणि काही वेळातच तो गतप्राण होऊन खाली कोसळला.

इस्माईलने इकडे तिकडे पाहीले आणि मग खाली उचलुन त्या पोलिसाची बंदुक उचलली आणि जाण्यासाठी मागे वळला एवढ्यात ‘धाड्ड’ असा आवाज आला.

कुठुन तरी दुरुन आलेल्या पोलिसाच्या एका गोळीने इस्माईलच्या डोक्याचा वेध घेतला होता. त्याचे डोके फुटले आणि तो दिपकच्या समोरच कोसळला. गरम रक्ताचा एक शिडकावा दिपकच्या अंगावर उडाला. क्षणार्धात घडलेल्या त्या घटनेने दिपक भांबावुन गेला. क्षणभर तो जागेवरुन उठणार होताच, पण त्याने स्वतःला सावरले आणि तो जागेवरच बसुन राहीला. पोलिसाची ती बंदुक त्याच्या समोरच पडली होती. सावकाशपणे त्याने ती बंदुक ओढुन त्याब्यात घेतली आणि ज्यादिशेने इस्माईलवर गोळी झाडण्यात आली होती त्या दिशेने तो पाहु लागला.

थोड्यावेळाने तिकडुन तो जाड्या गिड्या पोलिस लांब पल्ल्याचा वेध घेणारी, दुर्बीण लावलेली बंदुक घेऊन सामोरा आला. अंदाज घेत घेत तो पुढे सरकत होता.

दिपकने हातातील बंदुक लोड केली आणि त्या पोलिसावर नेम धरला. त्याचे डोके दिपकच्या निशाण्यावर होते. एकामागुन एक आठवणी दिपकच्या मनात जाग्या झाल्या. आजवर त्याने कुत्र्यासारखा मार त्या गिड्याकडुन खाल्ला होता. लाथा-बुक्या त्याच्या शरीरावर दिवस-रात्र बरसल्या होत्या त्याची भरपाई करण्याची वेळ येऊन ठेपली होती. बस्स एक चाप ओढायचा आणि तो गिड्डा पोलिस जमीनदोस्त होणार होता.

दिपकने ट्रिगरवर बोट ठेवले……..

 

[क्रमशः]

Advertisements


33 Comments

पाठलाग – (भाग- ५)


भाग ४ पासुन पुढे>>>

“ठिक आहे तर, मी सांगतो तसं कर. थोड्यावेळाने मला मारायला सुरुवात कर. इतकं मार की रक्त निघालं पाहीजे. अर्थात तुलाही थोडा मार खावा लागेलच, पण..”

“अरे पण का? कश्यासाठी”, दिपक मध्येच म्हणाला.
“सांगतोय.. ऐक आधी.. ते एवढ्यासाठी की एकदा का आपण कोठडीत गेलो की परत बाहेर येणं शक्य होणार नाही.

त्यामुळे आपल्यापैकी कुणालातरी कोठडीच्या बाहेर रहाणे आवश्यक आहे. तुरुंगाची मला जास्ती माहीती आहे त्यामुळे मी बाहेर राहीलो तर तुमची सुटका करु शकेन.

आपल्या मारामारीत मी जखमी झाल्यावर मला येथीलच एका छोट्या दवाखान्यात भरती करतील मलम-पट्टीसाठी. तेथुन बाहेर पडणे ह्या कोठडीपेक्षा नक्कीच सोपे आहे.

तेथुन बाहेर पडलो की इथल्या चाव्या मी मिळवेन.. ती जबाबदारी माझी. त्या चाव्या घेउन मी तुमची सुटका करु शकेन.

कोठडीतुन बाहेर पडलो की आपण भटारखान्यात पोहोचायचे. तेथुन खाण्याचे जेवढे बरोबर घेता येईल तेवढे घ्यायचे. कारण इथुन बाहेर पडल्यावर मोठ्ठे जंगल आहे जेथे आपल्याला कित्तेक दिवस लपुन रहावे लागेल. शिवाय आपल्याला त्या कुत्र्यांचा बंदोबस्त करायचा आहेच..”

“तो कसा काय करणार?”, दिपकने विचारले.

“गेल्या काही आठवड्यात मी जेलमध्ये ठेवलेल्या रॅट-किलच्या गोळ्या जमा करुन ठेवलेल्या आहेत. भटारखान्यातुन आपण जे अन्न घेउ त्यामध्ये रॅट-किलच्या गोळ्या आणि फिनाईल मिसळुन त्या कुत्र्यांना खायला फेकायचे. ती कुत्री अलर्ट आणि आक्रमक रहावीत म्हणुन त्यांना २-२ दिवस खायला घालत नाहीत. आपण त्यांना खायला फेकले की क्षणाचाही विलंब न करता ते खाऊन टाकतील आणि १५-२० मिनीटांत ते आपल्या मार्गातुन बाजुला होतील.

एकदा कुत्री बाजुला झाली की मग तुझं काम सुरु होतं. तेथुन आपल्याला लपत छपत, स्पॉटलाईट चुकवत जायचे आहे. मला माहीती आहे तुमच्या आर्मी ट्रेनींगमध्ये अश्या गोष्टी प्राधान्याने शिकवल्या जातात.बरोबर?”

दिपकने काही न बोलता होकारार्थी मान डोलावली.

“गुड..फक्त ह्यात थोडं कष्टाचं काम आहे.. आपल्याला जाताना ३ गॅस सिलेंडर्स घेऊन जायचे आहेत..”

“गॅस सिलेंडर्स? कश्यासाठी?”, दिपकने आश्चर्याने विचारले.
“एकदा का आपण भिंतीपाशी पोहोचलो की पुढे आपला रस्ताच खुंटतो. सपाट भिंत असल्याने भिंतीवर चढणे शक्य नाही. आपल्याला भिंतीमध्ये खिंडारच पाडावं लागेल. आपण गॅस सिलेंडर्सचा भिंतीपाशी स्फोट केला की भिंतीला भगदाड पडेल त्यातुनच सुटकेचा मार्ग आहे..”, युसुफ बोलत होता.

“अरे पण.. त्याचा आवाज होणार नाही का?”, दिपक
“होईल, पण काय झालं आहे हे समजेपर्यंत आपण बाहेरच्या जंगलात शिरलो असु. ते जंगल इतके दाट आहे की आपल्याला न पकडले जाण्याचे चान्सेस ७०‍% तरी नक्कीच आहेत.. पुढे अल्लाह भरोसे..”, युसुफ..

“पण युसुफ.. आधीच तो स्पॉटलाईट चुकवत भिंतीपर्यंत जाणं अवघड आहे, आणि त्यात ते अवजड सिलेंडर्स घेउन जायचे म्हणजे…”, दिपक

“रिस्क आहे.. मान्य आहे.. आवाज होऊ न देता आपल्याला हे काम करायचं आहे.. पण रिस्क घ्यावीच लागेल.. इथं सडत मरण्यापेक्षा पोलिसाच्या गोळीने मरणं मंजुर आहे मला…”, युसुफ..

बाहेरचा उजेड कमी कमी होत चालला होता..

“लवकर ठरव दिपक.. वेळ कमी आहे.. थोड्याच वेळात आपल्याला परत आपल्या कोठडीकडे न्हेतील.. आणि एकदा का आपण आत गेलो की मग मात्र…..”, युसुफ

“ठिक आहे.. रिस्क घेऊ आपण.. बोल काय करु?”, दिपक
“काय करु? चल बघु आज तु किती मार खातोस माझ्या हाताचा आणि तु मला किती तुडवतोस.. कर सुरुवात..”, असं म्हणुन युसुफने हातातील फावड्याच्या मागील दांडका दिपकच्या जबड्यावर हाणला..

दिपकच्या जबड्यावर तो दंडुका असा काही बसला की त्याच्या तोंडातुन एक रक्ताची धार बाहेर आली..

दिपक उठुन बसेपर्यंत युसुफ पुन्हा त्याच्यावर धावुन आला. गटाराच्या त्या गाळातुन उठुन उभा राहीपर्यंत युसुफने रबरी बुटांची एक जोरदार लाथ दिपकच्या तोंडावर मारली. दिपकने चुकवायचा प्रयत्न केला परंतु बुटांचा निसटता फटका दिपकच्या भुवईवर बसला आणि तेथे जोरात खरचटले गेले.

दिपक एव्हाना सावध झाला होता. खाली वाकल्या वाकल्या त्याने त्याच्यावर धावुन आलेल्या युसुफच्या हनुवटीवर स्वतःचा गुडघा जोरदार मारला. सैनिकी तालीमीत तयार झालेल्या दिपकचा प्रवाह इतका जोरदार होता की युसुफची हनुवटी कट्कन तुटल्याचा आवाज आला आणि रक्ताची एक चिळकांडी बाहेर उडली.

एव्हाना युसुफने स्वतःचा जोर कमी केला होता. दिपकला जेवढे लागलेले दिसणे आवश्यक होते तितके झाले होते. उगाच त्या नादात दिपकला काही गंभीर इजा होणे त्यांच्या दृष्टीने सोयीचे नव्हते. दिपकही घाव वर्मी बसणार नाही ह्याची काळजी घेत.. पण त्याचबरोबर जखम दिसेल अश्या हिशोबाने युसुफला मारत होता.

दोघांच्या हाणामारीचा आवाज ऐकुन बाहेरचे ते दोन हवालदार धावत आत आले. चरफडतच ते गटारात शिरले आणि दोघांना धरुन फरफटत बाहेर काढले.

 

“काय झालं शिंदे? काय प्रकार आहे हा?”, तो जाड्या पोलिस-इन-चार्ज हवालदारला युसुफ आणि दिपककडे पहात विचारत होता.

“माहीत नाही सर.. ह्या दोघांना काय झालं अचानक.. पार चढलेच एकमेकांवर….”, शिंदे हवालदार म्हणाला.

“घेऊन जा साल्यांना कोठडीत.. आणि ह्याला न्या दवाखान्यात.. जबडा तुटलाय साल्याचा..”, युसुफकडे बोट दाखवत तो म्हणाला..”बरं झालं दोघांनीच एकमेकांना बडवले, माझे काम कमी झाले..काय???”

सगळे पोलिस एकमेकांना टाळ्या देत हसु लागले.

युसुफने एकवार दिपककडे पाहीले. “आपले काम झाले.. आता भेटु रात्री..” असेच जणु काही त्याला म्हणायचे होते.

 

दिपक पुन्हा कोठडीत येउन पडला. त्याचं सर्वांग ठणकत होते.

त्याच्या जबड्यातुन अजुनही रक्त ठिपकत होतं. शर्टाच्या बाहीने त्याने तोंड पुसले आणि तो भिंतीला टेकुन पडुन राहीला. आधीच त्या गटारात केलेले शारीरीक कष्ट आणि त्यानंतरची ही हाणामारी ह्यामुळे त्याला थकवा आला होता.

“प्लॅनला सुरुवात तर झाली होती, पण पुढे सगळं ठरल्याप्रमाणे होईल ना??”, दिपकच्या मनात विचार चालु होते..”युसुफ दवाखान्यातुन बाहेर पडुच शकला नाही तर?.. पण छे.. असं कसं होईल, त्याला खात्री असल्याशिवाय त्याने पुढचा प्लॅन आखलाच नसता.. पण कश्यावरुन तो दिपकला सोडवायला येइल? कश्यावरुन त्याने दिपकचा दवाखान्यात भरती होण्यापुरत्या कामासाठी उपयोग करुन घेतला नसेल? आणि समजा नाहीच आला तो सोडवायला, तर दिपक त्याचं काय वाकडं करु शकणार होता?”

एक ना अनेक.. असंख्य विचार दिपकच्या मनात रुंजी घालत होते. सध्यातरी दिपकला युसुफवर विश्वास ठेवण्याव्यतीरीक्त दुसरा कोणताच मार्ग दिसत नव्हता. रात्र फार मोठ्ठी आणि कष्टाची होती आणि दिपकला थकुन चालणार नव्हते.

दिपकने स्वतःला त्या थंडगार फर्शीवर लोटुन दिले. काही क्षणातच तो निद्रेच्या आहारी गेला.

 

किती वेळ गेला असेल कुणास ठाउक. दिपकला जाग आली तसा तो खडबडुन जागा झाला. आजुबाजुला सर्वत्र काळोख पसरला होता.

दिपक पटकन कोठडीच्या दरवाज्यापाशी गेला आणि त्याने दरवाज्याच्या छोट्याश्या खिडकीतुन बाहेर डोकावुन पाहीले. अजुनतरी बाहेर सामसुम झालेली नव्हती. व्हरांड्यातील सर्व दिवे चालु होते. दिपकचे रात्रीचे जेवण सुध्दा अजुन आलेले नव्हते म्हणजे रात्र उलटली नव्हती.

दिपकने स्वतःशीच हुश्श… केले. आणि तो पुन्हा जागेवर बसुन बाहेरच्या हालचालींचा कानोसा घेऊ लागला. मनाचा एक कोपरा बाहेरच्या हालचाली टिपत असतानाच दुसरा कोपरा मात्र रात्रीच्या घटनांचे प्लॅनींग करत होते. युसुफने सांगीतलेल्या प्रत्येक गोष्टीचा तो बारकाईने विचार करत होता. त्यात, काही असतीलच तर त्रुटी शोधण्याचा प्रयत्न करत होता. एखादी बारीकशी चुकही सर्व प्लॅन उधळु शकत होती. परंतु वरवरदर्शी तरी त्याला तसं काही आढळलं नाही.

युसुफने सांगीतलेल्या घटना योग्य रितीने घडत गेल्या तर काही तासांतच दिपकची ह्या जाचातुन सुटका होणार होती.

दिपक स्वतःशीच बाहेर गेल्यावर काय करायचं ह्याची स्वप्न पाहु लागला. स्वतःला अवगत असलेल्या कलांचा वापर करुन काय करता येऊ शकेल ह्याचे आडाखे बांधुन पाहु लागला. परंतु काही क्षणच.. नंतर त्याने ते विचार मनातुन काढुन टाकले आणि पुन्हा एकदा रात्री काय काय करायचे हे ठरवण्यात तो मग्न होऊन गेला.

त्याची तंद्री भंगली ती दरवाज्याबाहेरच्या हालचालीने. थोड्यावेळाने त्याचा दरवाजा उघडला गेला, जेवणाची एक थाळी आत ढकलण्यात आली आणि दरवाजा पुन्हा बंद झाला.

“रात्रीला सुरुवात झाली तर…”, दिपकने विचार केला.. ह्यावेळी त्याने कसलाही विचार न करता ते निरस, बेचव जेवण समोर ओढले आणि पटापट खाऊन टाकले. न जाणो पुढच्या वेळी काय आणि कुठे खायला मिळेल… शेजारच्या माठातले थंडगार पाणी त्याने घश्याखाली ढकलले आणि उरलेले पाणी चेहर्‍यावर ओतुन तो फ्रेश झाला.

दुपारच्या त्या चांगल्या ३-४ तास झोपेने त्याला आता हुशारी जाणवु लागली होती. अंग ठणकणे सुध्दा जरा कमी झाले होते. हात पाय ताणुन त्याने अंग मोकळे केले आणि मग तो अंधारातच येरझार्‍या घालु लागला.

 

हळु हळु बाहेरचे आवाज कमी कमी होऊ लागले. वेळ अतीशय हळुवारपणे पुढे सरकत होता. दिपकची अस्वस्थता वाढत चालली होती. अगदी अंत पाहील्यावर एकदाचे व्हरांड्यातील दिवे बंद झाले.

दिपकला खात्री होती की युसुफ अजुन एक तास-दीड तास तरी नक्कीच काही हालचाल करणार नाही. वाट बघण्याशिवाय दुसरा कोणताच पर्याय दिपककडे नव्हता.

बराच वेळ गेल्यावर शेवटी एकदाची बाहेर पुर्ण सामसुम पसरली होती. दुरवर स्पॉटलाईटचे हालणारे प्रकाशाचे झोत दिपकला दिसत होते.

दिपकने दिव्यांच्या हालचालीची वेळ नोंदवायचे ठरवले. एक प्रकाशझोत एका दिशेने दुसर्‍या दिशेला गेल्यावर फक्त काही सेकंद मध्ये अंधार होता आणि पुन्हा दुसर्‍या दिशेने येणारा प्रकाशाचा झोत तो अंधारलेला भाग उजळवुन टाकत होता.

एक.. दोन.. तिन.. चार.. पाच आणि तो अंधारलेला भाग पुन्हा प्रकाशमान होत होता. कशी बशी पाच सेकंद प्रत्येक हालचालीला मिळत होती. त्या वेळेत एका अंधारलेल्या भागातुन दुसर्‍या अंधार्‍या भागात जाणे क्रमप्राप्त होते.. आणि ते सुध्दा भरलेले ते जड सिलेंडर्स घेउन…

दिपक पुन्हा पुन्हा वेळेचा अंदाज घेत होता. दिपकच्या अनुभवानुसार ४-५ सेकंद खुपच कमी वेळ होती. इतक्या कमी वेळात एका सेक्शनमधुन दुसर्‍या सेक्शनमध्ये कुणाच्याही नजरेस न पडता जाणं अशक्य होतं.

“शिट्ट… थोडा अजुन वेळ मिळाला असता तरी चाललं असतं.. किंवा निदान युसुफने त्याचा प्लॅन मागच्याच आठवड्यात सांगीतला असता तरी दुसरं काही प्लॅन करता आला असता… पण आता वेळ निघुन गेली होती. एव्हाना कदाचीत युसुफ दवाखान्यातुन बाहेर पडला असेल आणि कोठडीच्या चाव्या मिळवुन तो येतच असेल…”, दिपकचे विचार चालु होते..

पण युसुफ येतच नव्हता. अपेक्षेपेक्षा अधीक वेळ उलटुन गेला होता. एव्हाना युसुफला येणं भाग होतं पण अजुनतरी कोणतीच हालचाल दिपकला बाहेर जाणवत नव्हती.

“काय झालं असेल? युसुफला तेथुन सुटताच आलं नसेल? का सुटका झाली असेल आणि तो आपल्याला सोडुन निघुन गेला असेल?”.. दिपकच्या डोक्यात संशयाचा भुंगा सतत भुणभुणत होता.

 

काय होणार पुढे? दिपकप्रमाणेच हा भुंगा तुमच्याही डोक्यात भुणभुणत असेलच ना? त्यांचा हा प्लॅन यशस्वी होइल का? का दिपकला धोका होईल? काहीच सांगता येत नाहीये ना????

मग थोडा अजुन धीर धरा.. त्या रात्रीत काय काय घडलं ते ऐका पुढच्या अर्थात भाग-६ मध्ये…

[क्रमशः]


23 Comments

पाठलाग – (भाग- ४)


भाग-३ पासुन पुढे >>

दिपक आपल्या कोठडीत परतला खरा, पण तो विचार त्याच्या डोक्यातून काही केल्या जात नव्हता.
काय आहे ६ दिवसांनी? कोण आहे तो कैदी? तो आपल्याला का मदत करत आहे? ह्यात काही काळ-बेर तर नसेल ना? कश्यावरून हा पोलिसांचाच एखादा डाव नसेल? कश्यावरून मला इथून पळून जायला भाग पाडतील आणि मग पळून जात होता म्हणून जाताना गोळ्या घालतील? चार दिवसांच्या ओळखीवर ह्या कैद्यावर भरवसा ठेवावा का?

अनेक प्रश्न दिपकच्या डोक्यात जमा झाले होते. पण त्यामुळे निदान त्याला काही काळापुरता का होईना जुन्या दुःखद गोष्टींचा विसर पडला होता. सुस्त झालेला त्याचा मेंदु विचार करु लागला होता आणि नकळतच ‘ह्या कैद्याच्या साथीने इथुन पळुन जाता आले तर?..’ असा विचार डोक्यात येऊ लागला होता.

दिपक उठुन खोलीत येरझार्‍या घालु लागला. दिपकमधला हरवत चाललेला सैनिक जागा झाला होता. पुर्वी तासासारखे वाटणारे मिनीट अचानक सेकंदाहुनही कमी वाटु लागले होते. वेळ कसा भराभर निघुन चालला होता. ह्या काळात दिपक जेलच्या अंतरंगाचा विचार करत होता परंतु अधीक विचार करता त्याच्या लक्षात येउ लागले की त्याने फारसे आजुबाजुला पाहीलेच नव्हते. जेल किती मोठ्ठ आहे, सेक्युरीटी किती आहे? लुप-होल्स काय आहेत.. काही म्हणजे काहीच माहीती नव्हते.

दिपकला स्वतःचाच अतीशय राग आला.

पुढचे दोन दिवस पट्कन गेले. दिवस रात्र केवळ एकच विचार दिपकच्या डोक्यात घोळत होता…

तिन दिवसांनी दिपक बाहेर आला तेंव्हा व्हरांड्याच्या दुसर्‍या कोपर्‍यात कैद्यांची रांग लागलेली होती. दिपकची नजर ‘त्या’ कैद्याला शोधत होती. त्याच्या कोठडीबाहेरील खांबाला टेकुन ‘तो’ उभा होता. दिपकला पहाताच तो दिपकच्या दिशेने चालत आला. दिपककडे बघुन त्याने एक सुचक खुण केली आणि तो कैद्यांच्या त्या रांगेच्या दिशेने जाऊ लागला.

दिपकसुध्दा काहीही न बोलता त्याच्या मागोमाग गेला.

दोघंही रांगेत जाऊन थांबले. रांगेच्या शेवटी एक पोलिस टेबल टाकुन बसला होता. प्रत्येक कैदी टेबलावरील कागदावर काहीतरी खुण करत होता. रांग हळु हळु पुढे सरकत होती.

थोड्यावेळाने त्या कैद्याचा नंबर आला. त्याने त्याच्या नावापुढे असलेल्या अनेक चौकोनांपैकी एका चौकोनात खुण केली. दिपक त्याच्या खांद्यावरुन तो कुठे खुण करतो आहे ते पहात होता. त्या कैद्याने खुण करुन झाल्यावर एकवार पुन्हा दिपककडे काही क्षण पाहीले आणि तो निघुन गेला.

दिपक त्या कागदाकडे बघत होता. एका बाजुला कैद्यांचे नाव-नंबर होते तर दुसर्‍या बाजुला काही कॉलम होते आणि त्याच्या खाली खुण करण्यासाठी चौकोन बनवलेले होते.

तो कागद जेलमध्ये करावयाच्या कामांचा चार्ट होता. प्रत्येक कैदी आपल्या आवडीप्रमाणे काम निवडत होता. दिपकने त्या कैद्याने कुठे खुण केली आहे ते पाहीले. त्याने ‘गटार स्वच्छता’ निवडली होती. दिपकने तोंड वाकडे केले. आपण कुठे खुण करावी ह्याचा विचार तो करु लागला. ‘त्या’ कैद्याने सुचकपणे दिपकला सुध्दा तेथेच खुण करायला सुचवले होते, परंतु गटार स्वच्छता दिपकला खचीतच आवडणारे नव्हते. तो इतर कामं कोणती आहेत ते पाहु लागला.

‘क्या देख रहा है बै.. सनी लिऑ्न का फोटो है क्या? जल्दी कर चल..’, समोरचा पोलिस खेकसला.

दिपकने एकवार मागे वळुन पाहीले. दुर अंतरावरुन ‘तो’ कैदी दिपककडे बघत होता. दिपकने शेवटी ‘गटार स्वच्छता’ समोर खुण केली आणि तो रांगेतुन बाहेर पडला.

काही वेळातच सर्वांना आवश्यक असणारी साधन-सामग्री पुरवण्यात आली. ‘गटार स्वच्छता’ विभागात फक्त दिपक आणि तो कैदी दोघंच होते. बाकी कोणीच ते काम पत्करले नव्हते आणि त्याचे कारण दिपकला लगेचच समजले.

दिपक आणि त्या कैद्याला घेउन दोन पोलिस जेलच्या मागच्या बाजुस गेले. मागे मोठ-मोठ्ठाल्ले पाईप्स टाकले होते त्याच्या आतुन वाकत थोडे अंतर आत गेल्यावर घाणेरड्या वासाचा भपकारा आला. चौघांचेही हात नकळत नाकावर गेले.

“थांबा..” एक पोलिस मागुन म्हणाला..

दिपक आणि तो कैदी थांबुन माघारी वळले. ते दोन्ही पोलिस नाकावर रुमाल दाबुन उभे होते.

“तुम्ही दोघं पुढे जा आणि पटापट कामं उरका.. आम्ही इथेच थांबतो..” दुसरा पोलिस म्हणाला..

त्या कैद्याने मानेनेच होकारार्थी खुण केली आणि काहीही न बोलता तो पुढे निघुन गेला. दिपक त्याच्या मागोमाग चालु लागला. अजुन पुढे गेल्यावर रस्ता अरुंद होत गेला. जमीन ओलसर झाली होती आणि वातावरणातील कुबट वास अधीकच वाढला होता. त्या कैद्याने एक कापड खिश्यातुन काढले आणि त्याचे दोन भाग केले. एक भाग स्वतःच्या नाकाभोवती गुंडाळला आणि दुसरा दिपककडे दिला.

दिपकनेही त्याचे अनुकरण केले.

एव्हाना गटार सुरु झाले होते. दोघांचेही पाय गुडघ्याएवढ्या गटारात बुडले होते. त्या कैद्याने हातानेच दिपकला थांबायची खुण केली. बर्‍याच वेळ तो कानोसा घेउन त्या पोलिसांची काही हालचाल जाणवते का ते पहात राहीला. थोड्यावेळाने त्याच्या चेहर्‍यावर समाधान पसरले.

खांद्यावरचे फावडे काढुन तो गटारात साठलेला गाळ बाजुला काढु लागला. दिपकनेही लगोलग त्याचे अनुकरण चालु केले. ‘त्या’ कैद्याशी बोलायची दिपकची खुप इच्छा होती, पण त्याला खात्री होती की योग्य वेळ आली की तो कैदी स्वतःहुनच बोलले. शेवटी त्याचीच इच्छा होती की इथे दिपकने त्याच्याबरोबर यावे.

थोडा वेळ गेल्यावर तो कैदी कुजबुजल्यासारखा बोलला, “मी युसु्फ..”

दिपकने त्याच्याकडे पाहीले, मात्र तो कुठेही न बघता आपलं काम करण्यात मग्न होता.

“मी…”, दिपक
“दिपक.. ले.दिपक कपुर.. माहीती आहे मला.. आणि तुझ्यावर झालेला अन्याय सुध्दा”, युसुफ

“इथे.. ह्या घाणीत येण्याचे कारण?”
“पोलिस इथल्या घाणीमुळे जवळ थांबत नाहीत.. साले… लांब थांबतात तिकडे.. आपल्याला बोलता येईल.. शिवाय हे काम सहसा कोणी घेत नाही..”

दिपकच्या चेहर्‍यावर नकळत हास्य पसरले.. “स्मार्ट..”

“ह्या तुरुंगातले माझे शेवटचे तिन दिवस..”, युसुफ

युसुफच्या त्या वाक्याने दिपक दचकलाच. त्याने चमकुन युसुफ कडे पाहीले. गेले काही दिवस त्याने वेगळाच विचार केला होता. युसुफच्या रुपाने त्याला एक साथीदार मिळु पहात होता आणि म्हणुनच त्याला थोडाफार आनंद वाटत होता. पण युसुफच्या त्या वाक्याने त्याचे सगळे मनसुबे गळुन पडले..

“ओह.. अभिनंदन”, दिपक
“माझा ह्या तुरुंगातला शेवटचा दिवस..शिक्षेचा नाही. माझी रवानगी दुसर्‍या तुरुंगात होत आहे..”

“पण का?”
“हे लोकं एकाच तुरुंगात सहा महीन्यांपेक्षा जास्त ठेवत नाहीत.. खास करुन तुझ्या-माझ्यासारखे ‘गंभीर’ गुन्ह्यात अटक झालेले असतील तर..”

“का?”, काहीच न समजल्याने दिपक म्हणाला..
“कदाचित एकाच जागेची सवय होऊ नये म्हणुन.. कदाचीत पळुन जाण्याचा प्रयत्न करु नये म्हणुन..”
“….”

“हा माझा तिसरा तुरुंग.. पण ह्यावेळेस मी सावध होतो.. पहील्या दिवसापासुनच मी तुरुंग निरखुन पहायला सुरुवात केली. प्रत्येक गोष्ट, प्रत्येक जागा माझ्या डोक्यात फिक्स आहे. ह्या तुरुंगातील प्रत्येक विभागात मी काम केले आहे. किचेन, प्लंबीग, गटार, बांधकाम, साफ-सफाई, वेल्डींग सर्व काही..”

“मला चौथ्या तुरुंगात नाही जायचे आहे दिपक.. मी इथुन पळुन जायचा विचार करतोय.. आणि मला तुझी मदत हवी आहे…”, युसुफने अचानक बॉम्ब टाकला.

दिपकने मान वर करुन पाहीले. युसुफ त्याच्याकडेच बघत होता.

“मला नाही पळुन जायचे आहे.. मी नाही मदत करु शकत तुझी..”, दिपकने सावधगीरीचे पावुल टाकले.
“हे बघ दिपक.. मला चर्चा करायला वेळ नाहीये. तुझा माझ्यावर विश्वास नसेल तर तसे सांग. वेळ कमी आहे.. तयार असशील तर लवकर सांग म्हणजे मला प्लॅन सांगायला..”

दिपकने साधारण अंदाज केला होताच. परंतु तरीही त्याच्या मनात चलबिचल सुरु झाली. काय करावं? विश्वास ठेवावा का ह्याच्यावर? हा कितपत तयारीचा आहे? बाहेर सुखरुप पडु शकु का? पकडलं गेलो तर? आगीतुन फुफाट्यात पडल्यासारखं होईल.

“कसला विचार करतो आहेस दिपक? हे बघ रिस्क आहेच, पण ती घ्यायलाच हवी. तुला तुरुंगात येउन फार तर ३-४ महीने झाले असतील. मला ५ वर्ष झाली आहेत तर असं वाटतंय ५० वर्ष उलटली. मला नाही वाटत असल्याप्रकारे कोणी १० वर्षांपेक्षा जास्ती कोणी जगु शकेल. आज मी आहे.. नंतर कोणी भेटेल की नाही.. सांगु शकत नाही.. उद्या तु सुध्दा दुसर्‍या तुरुंगात जाशील. कदाचीत तो याहीपेक्षा वाईट्ट असेल.. शेवटी निर्णय तुझा आहे..”, युसुफ बोलत होता.

 

दिपक स्वतःशीच विचार करत होता. जेनीच्या जाण्यानंतर तसेही त्याच्या आयुष्यात काही राहीले नव्हते. सैन्यातील नोकरी गेलीच होती, आणि असे इथुन पळुन गेल्यावर बाहेर नोकरी मिळण्याची शास्वतीही जवळ जवळ नव्हतीच.

इथे तुरुंगात राहुन शिक्षा पुर्ण केल्यावर कदाचीत बाहेर संधी असु शकत होती. पण कितपत? तुरुंगातुन बाहेर पडलेल्या कैद्यावर कोण आणि किती विश्वास ठेवणार? तुरुंगातुन बाहेर पडल्यावर निम्याहुन जास्त आयुष्य संपल्यातच जमा होते… आणि तो पर्यंत तुरुंगात काढलेले हे जिवघेणे हाल????

दिपकने स्वतःशीच निश्चय केला आणि तो युसुफला म्हणाला.. “मी तयार आहे, काय प्लॅन आहे?”

युसुफने एकवार दिपकला निरखुन पाहीले आणि मग तो हळु आवाजात बोलु लागला.

“आपण जेथे बंद असतो तो तुरुंगाचा मागचा भाग आहे, इथुन जी लांब भिंत दिसते ती नाही म्हणलं तरी एक किलोमीटर अंतरावर आहे. दिवसा तर इथुन बाहेर पडणं केवळ अशक्यच.. पण रात्री अगदी धुसर संधी आहे. हा जो जाड्या गिड्डा पोलिस आहे तो इन्चार्ज आहे ह्या तुरुंगाचा. दिवसा आणि रात्री दोन्ही वेळच्या सुरक्षेची जबाबदारी त्याचीच आहे.

ह्या ढोल्याला झोप फार प्रिय आहे आणि रात्र झाली की हा झोपुन जातो. अर्थात पोलिसांचा इतरत्र बंदोबस्त असतोच. शिवाय ह्याने काही शिकारी कुत्री पाळलेली आहेत. ती कुत्री इतकी भयंकर आहेत की अजुन तो सुध्दा त्या कुत्र्यांना घाबरुन असतो. दोन फुट लांब थांबुनच रिमोट च्या सहाय्याने तो कुत्र्यांच्या पिंजर्‍याचे दार उघडतो.

एकदा का कुत्री बाहेर पडली की मग ड्युटीवर असलेले पोलिससुध्दा इकडे तिकडे फिरत नाहीत. भिंतीच्या कोपर्‍यात असलेल्या उंच मनोर्‍यांवर दोन दिशांना दोन पोलिस असतात तेवढेच. सर्चलाईट चालु असतो आणि तुरुंगात लावलेल्या सि.सि.टी.व्ही कॅमेर्‍यातुन होणारे चित्रण इमारतीच्या पुढच्या बाजुला असलेल्या एका खोलीतुन नियंत्रण केले जाते.

ह्या कुत्र्यांना चकवुन जाणे केवळ अशक्य आहे. असं ऐकुन आहे की एक-दोनदा काही कैद्यांनी तसा प्रयत्नही केला होता. पण त्या कुत्र्यांच्या तावडीत सापडल्यावर गस्तीवर असलेल्या पोलिसांनीसुध्दा मध्ये पडुन त्या कुत्र्यांना बाजुला करण्याची हिंमत केली नाही.

त्या कुत्र्यांनी जागेवरच म्हणे त्या कैद्यांना फाडला. समजा त्या कुत्र्यांना चकवुन बाहेर पडलो तरी सि.सि.टी.व्ही.चा धोका कायम आहे. अनधिकृतपणे येथील पोलिसांना ‘शुट अ‍ॅट साईटच्या’ ऑर्डर्स आहेत. रात्री कोणी पळुन जायचा प्रयत्न केलाच आणि सर्चलाईटमध्ये तो दिसला तर मनोर्‍यावरील पोलिसांच्या गोळीच्या टप्यात नक्कीच येईल.

समजा सर्चलाईटमधुन कसेबसे सुटलोच तरी ह्या उंच भिंतीपार करणे अशक्य आहे. भिंत कमीतकमी २५ फुटी तरी असेल त्यावरुन चढुन, मनोर्‍य़ावरील पोलिसांच्या नजरेतुन सुटलोच तर पुढे नदी आहे.

आणि एक छोटे जंगल आहे. एकदा का त्या जंगला घुसलो की काही दिवस लपुन रहाण्यास वाव आहे. तेथे शोध घेणं पोलिसांच्या दृष्टीने कठीण काम आहे. काही दिवस जंगलात लपुन राहुन मग बाहेर पडलो की हायवे लागतो. तेथुनच कायमचे बाहेर पडु शकतो. पण त्यापुर्वी हे मधले अडथळे पार करण्याचे दिव्य कर्म आहे मित्रा….”

युसुफ बोलताना दिपकचा चेहरा न्ह्याहाळत होता. पण दिपकच्या चेहर्‍यावरील भाव यत्किंचीतही बदलले नाहीत. तो शांतपणे, लक्षपुर्वक युसुफचे बोलणे ऐकत होता.

“काय झालं दिपक. इतके सगळे अडथळे ऐकुन विचार बदलला तर नाही?”, युसुफने विचारले.

“नाही..”, थोडावेळ विचार करुन दिपक म्हणाला, “ज्या अर्थी तुला एव्हढी सगळी माहीती आहे आणि तरीही तु पळुन जायचा विचार करत आहेस, त्या अर्थी ह्या सगळ्या गोष्टींचा विचार तु केलेला आहेस आणि त्यातुनच तुला सुटकेचा मार्ग दिसला आहे… नाही का?”

युसुफच्या चेहर्‍यावर हास्य पसरले.

तो पुढे म्हणाला, “ह्या प्लॅनमध्ये माझ्या आणि तुझ्याशिवाय अजुन एक व्यक्ती सहभागी आहे..”

दिपकचा सिक्स्थ सेन्स अचानक जागा झाला. “तिघं जणं? कोण आहे तिसरा?”

“इस्माईल शेख…”, युसुफ म्हणाला..
“इस्माईल.. यु मीन तो माफीया डॉन शेख जिंदालचा छोटा भाऊ?”
“हम्म तोच…”, युसुफ..

“नो वे..”, दिपक चिडुन म्हणाला.. “त्याला इथुन पळुन जायला मी मदत करणार नाही. तो देशाचा दुश्मन आहे, आणि आपल्या ह्या प्लॅनमुळे तो इथुन पळुन जाऊ शकला तर ती माझ्या दृष्टीने देशाशी केलेली गद्दारी होईल..”

“कोणत्या जमान्यात रहातो आहेस तु दिपक? अरे देशाशी गद्दारी वगैरे असे काही नसते. आजकाल जो तो स्वतःचा स्वार्थ बघतो.. आपले नेते मंडळी काय करतात? आणि कोणत्या देशाची गोष्ट करतोस तु? तुला वाचवायला आले का कोणी तुझ्या बाजुने. पडलासच ना इथे येऊन सामान्य कैद्यांसारखा?”, युसुफ

“अरे पण…”, दिपक
“हे बघ दिपक.. आत्ता ह्या क्षणाला इथुन बाहेर जाणं माझ्या दृष्टीने अत्यंत महत्वाच आहे आणि त्या कामात मला कोणाची मदत होतेय हे माझ्या दृष्टीने क्षुल्लक आहे..”

दिपक काहीही न् बोलता गप्प राहीला.

“आज आपण कोठडीत गेलो की पुन्हा तिन दिवसांशिवाय बाहेर येण्याची शक्यता नाहीच. आणि तिन दिवसांनंतर मला इथुन दुसर्‍या तुरुंगात न्हेतील. ते कधी न्हेतील… सांगता येत नाही. कदाचीत सकाळी.. कदाचीत दुपारी.. तर कदाचीत एकदम रात्री. त्यामुळे जे काही करायचे ते आज रात्रीच.”, युसफ.. “आता माझा प्लॅन निट ऐक..” असं म्हणुन.. युसुफने आपला प्लॅन सांगायला सुरुवात केली.

 

काय होता युसुफचा प्लॅन, कोण होता हा अचानक उगवलेला तिसरा कैदी. दिपकचा ह्या प्लॅनमध्ये काय सहभाग होता? दिपक तुरुंगातुन सुटुन जाऊ शकेल का?

काय होईल पुढे? वाचत रहा पाठलाग भाग-५ लवकरच….

[क्रमशः]