डोक्यात भुणभुणभुणारा मराठी भुंगा

डोक्यात भुणभुणभुणाऱ्या मराठी भुंग्याचे म्हणणे, असंख्य किस्से आणि मराठी कथा…


14 Comments

पुणेरी पगडी काळवंडली..


पुणे ‘सायकलींचे शहर’, ‘विद्येचे माहेरघर’, ‘महाराष्ट्राची सांस्कृतीक राजधानी’, ‘पेंन्शनर लोकांचे शहर’, ‘ऐतीहासीक वारसा लाभलेले शहर’, ‘चांगले हवामान, मुबलक पाणीसाठा लाभलेले शहर’ अशी एक ना अनेक बिरुदावल्या घेउन आम्ही पुणेकर जगत होतो. पुणेकर असल्याचा सार्थ अभीमान होता आम्हाला.. आहेचं. मग भले लोक ‘पुणेरी’ म्हणुन खिल्ली उडवोत, भले पुण्यात झळकणाऱ्या पाट्यांची इंटरनेटवर विनोद निर्मीती होवो. पुणेकर ‘दीड शहाणे’, पुणेकर ‘खडुस’ म्हणुन संबोधले जावो पण तरीही आम्ही पुणेकर हे पुणेकरच होतो.

‘खुन्या मुरलीधर’, ‘पत्र्या मारुती’, ‘जिलब्या मारुती’ असली विचीत्र नावं असलेल्या देवदेवतांवर आमचा अढळं विश्वास आहे, काळ कितीही कॉम्पेटेटीव्ह झाला तरीही दुपारी जेवणाच्या वेळी आणि नंतर वामकुक्षी काढण्यासाठी केवळ आणि केवळ पुणेकरच दुकानं बंद ठेवु शकतात. पुण्यापासुन केवळ १८० कि.मी. अंतरावर असलेल्या मुंबईला अनेक दंगली, आतंकवादी हल्ल्यांनी फोडुन काढले परंतु तरीही आमचे पुणे हे शांत होते. घड्याळाच्या काट्यावर चालणारी मुंबई इतक्या जवळ असुनही, येथील जिवन मात्र संथ गतीने पुढे सरकणारेच. कोणी शिक्षणासाठी तर कोणी निवृत्त जिवन शांततेत घालवण्यासाठी पुण्यात आले आणि पुण्याचेच होऊन गेले. ‘पुणे तेथे काय उणे’ म्हणताना.. ‘पुणे तेथे दहशतवादी हल्लेच उणे होते’ पण कोण्या निष्ठुरने तेही भरुन काढले.

१३ फेब्रुवारी, २०१० रोजी पुण्यात झालेला बॉम्ब ब्लास्ट अजुनही आम्ही मानण्यास तयार नाही, खरं सांगायचं तर विश्वासच बसत नाही अजुन की ‘आमच्या पुण्यात’ असं काही होऊ शकतं!

‘त्या’ दिवशी ‘ती’ बातमी म्हणता म्हणता वाऱ्यासारखी पसरत होती. आधी प्रत्येक जण तो एक ‘गॅस सिलेंडरचाच’ स्फोट आहे असंच म्हणत होते. कश्याला कोण येतेय पुण्यात स्फोट घडवायला? आहे काय आमच्या पुण्यात? असेच जो तो म्हणत होता, पण गृह मंत्रालयाने ‘तो’ ‘दहशतवादी हल्ला’ असल्याची पुष्टी दिली आणि सगळ्यांची मनं ढवळुन निघाली.

‘कोरेगाव पार्क’ तसं म्हणलं तर फार कमी प्रमाणात पुण्याचे अस्तीत्व दाखवतो. खरं पुणे म्हणजे ‘सदाशिव पेठ’, ‘नारायण पेठ’, ‘कोथरुड’ वगैरे. परंतु कोरेगाव पार्क तेथे असलेल्या ‘ओशो आश्रमामुळे’ सदांकदा विदेशी लोकांची वर्दळ असलेला, पाश्चात्य संस्कृती अंगी ल्यायलेला भाग. परंतु काहीही असले तरी तो होता पुण्यातच. ‘जर्मन बेकरी’, ‘मार्झोरीन’, ‘नाझ’, ‘एम.जी.रोड’ ह्या भागात नं गेलेला असा नविन पिढीतील युवक म्हणजे अगदीच ‘सो अऩ कुल्’

‘ती’ बातमी आली आणि ट्विटर वर माहीतीचा ओघ सुरु झाला. कुठे झालं, किती वाजता?, कॅज्युऍलीटीज किती? हेल्पलाईन काय? ह्याबरोबरच पुणेरी शालजोड्यातील राजकारण्यांबद्दल असलेला संताप विवीध ट्विट्सच्या माध्यमातुन व्यक्त होतं होता. हे सगळं इथेच थांबेल ना? मुंबईच्या २६/११ ची पुनरावृत्ती तर होणार नाही ना? ह्या विचारांनी मनाचा थरकाप उडत होता. जो-तो आपले आप्त, मित्र परीवार सुखरुप आहेत ना? ह्याबरोबरच अधीक सुरक्षा आणि दक्षता बाळगण्याबद्दल फोन, एस.एम.एस.च्या माध्यमातुन संपर्क करत होता.

ज्या पुण्यात ‘शिवाजी महाराजांनी’ शाहीस्तेखानाची बोटं कापुन त्याला घाबरवुन पळवुन लावले त्या पुण्यात असं व्हावं? ज्या पुण्याच्या शेजारी लागुन असलेल्या सिंहगडावर तानाजीने आपल्या प्राणाची आहुती देऊन गड काबीज केला तेथे एखादा भेकड बॉम्ब लपवुन पळुन जातो काय आणि निष्पाप लोकांचा बळी जातो काय हे फार मनाला टोचणी लावणारे होते. ज्या पुण्याने ‘दगडुशेठ हलवाई’, ‘मंडई’, ‘कसबा गणपतीवर’ भक्तीरुपाने जिव ओवाळुन टाकला त्याच पुण्यात आज असे घडावे?

‘बाप्पा, आहेस कुठे तु??…’ एक आर्त स्वर बहुतांश पुणेकरांच्या मनामधुन निघत होता. मराठी लोकांसाठी लढणारे, मराठी भाषेसाठी लढणारे कुठे आहेत सगळे जेंव्हा महाराष्ट्राच्या, मराठी अजुनही जपुन ठेवलेल्या पुण्यावर हल्ला झाला? शिवरायांचे पोवाडे गाणारे, पेशव्यांची संस्कृती सांगणारे कुठे आहेत हे ‘बहाद्दर’? अहो आपल्याच बस-गाड्या काय कुणी पण फोडेल? आपल्याच लोकांना कोणी पण काळे झेंडे दाखवेल. हिम्मत असेल तर फोडा ना त्या दहशतवाद्यांच्या गाड्या. असेल हिंमत तर रोखा ह्या अतीरेक्यांना. ‘वाघाचं कातडं पांघरलं म्हणुन कोणी गाढव वाघ होतं नाही’, लहानपणी पंचतंत्र, हितोपदेश मधुन ऐकलेल्या गोष्टीची सत्यता मला आज उमगली.

आज ‘त्या’ घटनेला १ दिवस होऊन गेला. आठवड्याची सुरुवात झाली, पण क्वचीतच कोणी सहकारी ‘त्या’ घटनेबद्दल बोलत आहे. ‘दृष्टी आड सृष्टी’ म्हणतात खरं, पण दुःख लपवल्याने ती कमी थोडी नं होतात? आज ह्या एका घटनेने आम्ही इतके हेलकावुन गेलो, तेथे मुंबई मात्र गेली कित्तेक वर्ष हे सहन करत आहे ह्या विचाराने खरोखरचं मुंबईकरांचे आश्चर्य मिश्रीत कौतुक वाटले.

पुणेकर सहनशील आहेत, हळवे आहेत. त्या स्फोटाने अनेकांच्या मनांना खिंडारं पडली असतील.

स्वाभिमानानं, तेजानं तळपणारी पुणेरी पगडी ‘त्या’ काळ्याकुट्ट धुरानं नक्कीच काळवंडली असणार…


12 Comments

पुण्यातील वाहतुक दुचाकींची मक्तेदारी


पुण्यातील ओसंडुन वाहणाऱ्या वाहतुकीत काल अजुन एक बळी गेला. दुचाकीवरुन जाणाऱ्या एका तरूणीला टेंपोची धडक बसली आणि ती तरूणी जागच्या जागी टेंपोच्या मागच्या चाकाखाली चिरडुन मरण पावली. अर्थात टेंपोचालकाला अटक झालेली आहे.

ह्या आणि अश्या अनेक बातम्या पुण्यातील वर्तमानपत्रात रोज वाचायला मिळतात. ह्या वेळी नक्की काय घडले? दोष कुणाचा हे मला तरी ठाऊक नाही. पण बातमी वाचल्यावर एक गोष्ट मनामध्ये येते, सिग्नलला थांबलेल्या टेंपोच्या ‘मागे’ ती तरूणी दुचाकीवर होती. सिग्नल सुटल्यावर टेंपो जेंव्हा पुढे जाऊ लागला तेंव्हा त्याची धडक म्हणे त्या दुचाकीला बसली. यात त्या टेंपोचालकाचा कसा काय दोष बुवा? म्हणजे त्याला कसे काय दिसणार की टेंपोच्या मागे इतके खेटुन कोण आहे? टेंपो पुढे जात होता, रिव्हर्स मध्ये मागे नाही.

पुण्यातील वाहतुकीचा विचार केल्यावर काही मुद्दे समोर येतात –

  • वाहतुकीचे सिग्नल मोडणाऱ्यांमध्ये दुचाकींची संख्या लक्षणीय आहे.
  • एकेरी मार्गातुन विरुध्द दिशेने सर्वाधीक वाहनं दुचाकीच येतात. पुण्यात ज्या ज्या ठिकाणी एकेरी मार्ग आहेत ते इतके अरुंद आहेत की उलट दिशेने चार-चाकी वाहनं येणं फारच कठीण
  • बहुतांश रस्ते हे वाहतुकीने ओसंडुन वाहत असतात. अश्यावेळी गाड्यांचा वेग नोंदवायचा झाल्यास दुचाकी वाहनं ही चारचाकींपेक्षा अधीक वेगवान असतात.
  • लेन (?) कटींग, वाकडे तिकडे जिथुन मिळेल तेथुन घुसणे, शक्य तेंव्हा सायकल मार्गाचा वापर ह्या सर्वच बाबतीत दुचाकीच आघाडीवर आहेत
  • मालवाहु ट्रक, बसेस, टेंपोची धडक बसुन झालेल्या अपघातांत सरसकट मोठ्या गाडीच्या चालकालाच दोषी धरणे चुकीचे आहे. कित्तेक वेळेला दुचाकी दोन मोठ्या गाड्यांच्या अतीशय अरुंद अश्या फटीतुन जिवावर उदार होऊन गाड्या न्हेत असतात. सिग्नलच्या वेळेला मोठ्या गाड्यांना खेटुन उभ्या असलेल्या दुचाकी, चालकाच्या लक्षात येण्याची शक्यता खुपच कमी असते
  • पादचाऱ्यांच्या चुकीमुळे झालेले कित्तेक अपघात डोळ्यासमोर आहेत. त्यांच्यावर कधी काही कारवाई झाल्याचे ऐकीवात नाही.

हजारो आजुबाजुला चिकटलेल्या दुचाकींना कधी ना कधी कुठल्या नं कुठल्या तरी मोठ्या गाडीचा धक्का लागणारच. शेवटी ती सुध्दा माणसंच आहेत, रोबोट नव्हे हे समजुन घेणे आवश्यक आहे.

एका हातात मोबाईल धरुन दुसऱ्या हाताने वाहन चालवणारे ‘बिझी’ चालक, अरुंद रस्त्यावरुनही सुसाट वेगाने झिग-झॅग बाईक्स पळवणारे ‘रोड साईड रोमीओज’, पुढे मुलाला उभे करुन, गाडीच्या हॅन्डलला पिशव्यांचे ओझे लावलेले, दुपट्टा रस्त्यावर, चाकावर वाहत चाललेला, कान, डोळे, तोंड झाकलेल्या अवस्थेतील अनेक महिला सदस्य, स्वतःशीच तार स्वरात बोलत चाललेले, एम-८०, ल्युना सारख्या ऍन्टीक वाहनांवर स्वार झालेले आजोबा असे अनेक प्रकार आजुबाजुला पुण्यातील वाहतुकींमध्ये पहावयास मिळतात.

एक चारचाकी चालक म्हणुन मी जेंव्हा वाहन चालवतो तेंव्हा दुचाकी चालक म्हणुन मी करत असलेल्या चुका मला जाणवतात.

फुटपाथ एक तर उखडलेला किंवा फेरीवाले, भाजीवाल्यांनी अडवलेला त्यामुळे पादचारी रस्त्यावर, सायकल ट्रॅक्स असुन नसल्यासारखे त्यामुळे सायकलवाले रस्त्यावर, पार्कींग साठी फार कमी ठिकाणी वेगळी सुविधा असल्याने ‘पि१, पि२’ रस्त्यावर. तुटलेले सिग्नल्स, खणलेले किंवा कित्तेक महीन्यांपासुन काम चालु असलेले रस्ते, पावती फाडण्यात मग्न असलेले मामा, लग्नाच्या मिरवणुका, जाहीर कार्यक्रमांचे मंडप रस्त्यावरच, गाई-म्हशी, भटकी कुत्र्यांचा मोकाट वावर, ‘सायक्लोमॅटीक रीडंड्न्सी’ सारखे चक्राकार मार्ग यामुळे वाहतुकीची अक्षरशः दुर्दशा झालेली आहे.

आमच्या कार्यालयात एक अमेरीकेहुन गृहस्थ आले होते, त्यांना विचारले ‘कसा वाटला भारत?’ किंबहुना ‘कसे वाटले पुणे?’

दोन क्षण विचार करुन त्यांनी मिश्कीलपणे उत्तर दिले –

‘ऍन ऑर्गनाईझ्ड मेस….’